Thủ tục ly hôn thuận tình: hồ sơ và quy trình

Thủ tục ly hôn thuận tình: hồ sơ và quy trình

Ảnh: Visual Content, CC BY 2.0, qua Flickr

Khi cả hai vợ chồng cùng đi đến quyết định chấm dứt hôn nhân trong hòa bình, ly hôn thuận tình là con đường ngắn nhất và ít tốn kém nhất. Không giống ly hôn đơn phương phải tranh tụng kéo dài, ly hôn thuận tình chỉ cần hai bên thật sự tự nguyện và đã thỏa thuận xong về con cái, tài sản, rồi nhờ Tòa án công nhận. Bài viết này hướng dẫn đầy đủ điều kiện, hồ sơ, nơi nộp đơn, trình tự, thời gian và lệ phí của thủ tục ly hôn thuận tình theo Luật Hôn nhân và Gia đình 2014 và Bộ luật Tố tụng dân sự 2015, để bạn chuẩn bị đúng ngay từ đầu và không mất thêm thời gian đi lại.

Ly hôn thuận tình là gì? Điều kiện để Tòa án công nhận

Điều 55 Luật Hôn nhân và Gia đình 2014 quy định: trong trường hợp vợ chồng cùng yêu cầu ly hôn, nếu xét thấy hai bên thật sự tự nguyện ly hôn và đã thỏa thuận về việc chia tài sản, việc trông nom, nuôi dưỡng, chăm sóc, giáo dục con trên cơ sở bảo đảm quyền lợi chính đáng của vợ và con thì Tòa án công nhận thuận tình ly hôn. Như vậy, để được công nhận ly hôn thuận tình, hai vợ chồng phải đáp ứng đủ hai điều kiện sau:

  • Thật sự tự nguyện ly hôn: cả hai cùng muốn chấm dứt hôn nhân, không bên nào bị ép buộc, lừa dối hay đe dọa. Nếu một bên không đồng ý ly hôn thì không thể làm thủ tục thuận tình mà phải đi theo hướng ly hôn đơn phương.
  • Đã thỏa thuận xong về con và tài sản: hai bên thống nhất ai trực tiếp nuôi con, mức cấp dưỡng, việc chia tài sản chung và nợ chung (nếu có), và sự thỏa thuận đó phải bảo đảm quyền lợi chính đáng của vợ và con. Nếu chưa thỏa thuận được, hoặc có thỏa thuận nhưng không bảo đảm quyền lợi chính đáng của vợ và con, thì Tòa án sẽ giải quyết việc ly hôn theo thủ tục vụ án thay vì công nhận thuận tình.

Một điểm quan trọng cần hiểu đúng: ly hôn thuận tình là một việc dân sự mà vợ chồng yêu cầu Tòa án công nhận, không phải một vụ án có tranh chấp. Vì thế thủ tục gọn hơn, thời gian ngắn hơn và lệ phí thấp hơn hẳn so với ly hôn đơn phương. Ngược lại, nếu trong quá trình giải quyết mà phát sinh tranh chấp không thỏa thuận được, Tòa án sẽ đình chỉ việc dân sự và thụ lý vụ án ly hôn theo thủ tục chung.

Ly hôn thuận tình khác ly hôn đơn phương như thế nào?

Nhiều người nhầm lẫn hai hình thức này, nhưng chúng khác nhau ở những điểm căn bản sau:

  • Người yêu cầu: ly hôn thuận tình do cả hai vợ chồng cùng yêu cầu và cùng ký đơn; ly hôn đơn phương do một bên khởi kiện, bên còn lại không đồng ý hoặc hai bên chưa thỏa thuận được.
  • Nơi nộp đơn: thuận tình thì hai vợ chồng được thỏa thuận lựa chọn Tòa án khu vực nơi một trong hai bên cư trú hoặc làm việc; đơn phương thì nộp tại Tòa án khu vực nơi bị đơn cư trú hoặc làm việc.
  • Căn cứ ly hôn: thuận tình chỉ cần hai bên tự nguyện và thỏa thuận xong; đơn phương thì bên khởi kiện phải chứng minh có căn cứ, ví dụ bạo lực gia đình hoặc vi phạm nghiêm trọng quyền, nghĩa vụ của vợ, chồng khiến hôn nhân lâm vào tình trạng trầm trọng, đời sống chung không thể kéo dài (Điều 56 Luật Hôn nhân và Gia đình 2014).
  • Thời gian và chi phí: ly hôn thuận tình thường xong trong khoảng 1,5 đến 3 tháng với lệ phí 300.000 đồng; ly hôn đơn phương thường kéo dài từ 4 đến 6 tháng trở lên, có thể qua nhiều cấp xét xử, và án phí tính theo vụ án có tranh chấp.

Vì vậy, nếu hai bên còn nói chuyện được với nhau và thống nhất được các vấn đề về con cái, tài sản thì nên đi theo hướng thuận tình. Thỏa thuận càng rõ ràng, đầy đủ thì thủ tục càng nhanh.

Hồ sơ ly hôn thuận tình gồm những gì?

Hồ sơ ly hôn thuận tình gồm các giấy tờ sau. Bạn nên chuẩn bị đủ ngay từ đầu để tránh bị yêu cầu bổ sung rồi mất thêm thời gian:

  • Đơn yêu cầu công nhận thuận tình ly hôn, thỏa thuận nuôi con, chia tài sản khi ly hôn theo Mẫu số 01-VDS ban hành kèm theo Nghị quyết 04/2018/NQ-HĐTP. Cả hai vợ chồng cùng ký tên hoặc điểm chỉ vào đơn, theo khoản 2 Điều 396 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015. Mẫu đơn có sẵn tại Tòa án nơi nộp hồ sơ, bạn nên lấy đúng mẫu của Tòa đó để khỏi phải sửa lại.
  • Giấy chứng nhận kết hôn bản chính. Đây là giấy tờ chứng minh quan hệ hôn nhân hợp pháp của hai vợ chồng. Nếu đã mất bản chính thì xin bản sao trích lục kết hôn tại Ủy ban nhân dân cấp xã nơi hai bạn đã đăng ký kết hôn trước đây.
  • Căn cước công dân hoặc hộ chiếu của vợ và chồng (bản sao chứng thực) để chứng minh nhân thân và nơi cư trú của hai bên.
  • Giấy khai sinh của con chung (bản sao) nếu hai vợ chồng có con chung, để Tòa án căn cứ vào đó khi ghi nhận thỏa thuận về việc trông nom, nuôi dưỡng, chăm sóc, giáo dục con.
  • Giấy tờ về tài sản chung và nợ chung nếu hai bên có thỏa thuận chia tài sản, ví dụ giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, giấy đăng ký xe, sổ tiết kiệm, hợp đồng vay. Nếu hai vợ chồng thỏa thuận không chia tài sản thì ghi rõ trong đơn, không cần nộp kèm giấy tờ tài sản.
  • Văn bản thỏa thuận về nuôi con, cấp dưỡng, chia tài sản nếu hai bên lập riêng ngoài đơn. Thỏa thuận nên ghi cụ thể: ai nuôi con, mức cấp dưỡng mỗi tháng là bao nhiêu, tài sản nào thuộc về ai, nợ chung do ai trả, để Tòa án có căn cứ ghi nhận đầy đủ.
  • Giấy xác nhận thông tin cư trú (mẫu CT07) hoặc giấy tờ chứng minh nơi cư trú hiện tại. Một số Tòa án yêu cầu giấy này để xác định thẩm quyền giải quyết, bạn nên hỏi trước Tòa án nơi mình định nộp đơn.

Trước khi nộp, bạn nên photo thêm một bộ hồ sơ để giữ lại đối chiếu. Tòa án có thể yêu cầu bổ sung tài liệu, chứng cứ trong thời hạn 05 ngày làm việc nếu thấy hồ sơ chưa đủ căn cứ, vì vậy chuẩn bị kỹ từ đầu sẽ tiết kiệm được nhiều thời gian.

Nộp đơn ly hôn thuận tình ở đâu?

Điểm nhiều người dễ nhầm nhất là nộp đơn ở đâu, vì thẩm quyền của Tòa án đã thay đổi. Từ ngày 01/7/2025, hệ thống Tòa án nhân dân cấp huyện đã được tổ chức lại thành Tòa án nhân dân khu vực theo Nghị quyết 81/2025/UBTVQH15, trong đó thành lập 355 Tòa án nhân dân khu vực trên cả nước. Việc ly hôn sơ thẩm, kể cả ly hôn thuận tình, nay do Tòa án nhân dân khu vực giải quyết, không còn Tòa án cấp huyện như trước đây.

Với ly hôn thuận tình, hai vợ chồng được thỏa thuận lựa chọn nộp đơn tại Tòa án nhân dân khu vực nơi một trong hai bên đang cư trú hoặc làm việc. Để xác định đúng Tòa án, bạn tra Phụ lục của Nghị quyết 81/2025/UBTVQH15 để biết xã, phường nơi mình cư trú thuộc Tòa án khu vực nào, hoặc hỏi trực tiếp Ủy ban nhân dân cấp xã. Một lưu ý thực tế sau đợt sắp xếp, sáp nhập đơn vị hành chính cấp xã: địa chỉ ghi trên căn cước công dân hoặc giấy chứng nhận kết hôn cũ có thể lệch so với thực tế, nên bạn cần cập nhật, xác nhận địa chỉ cư trú theo đơn vị hành chính mới trước khi nộp đơn. Nếu bạn vừa chuyển đến chỗ ở mới, hãy hoàn tất thủ tục đăng ký tạm trú trước để thông tin cư trú trên hệ thống được thống nhất, tránh bị trả lại đơn vì sai thẩm quyền.

Bạn có thể nộp hồ sơ bằng một trong các cách sau: nộp trực tiếp tại bộ phận tiếp nhận hồ sơ của Tòa án; gửi qua đường bưu điện; hoặc gửi trực tuyến qua cổng dịch vụ của Tòa án nếu Tòa án đó nhận hồ sơ điện tử. Dù nộp bằng cách nào, cả hai vợ chồng vẫn phải có mặt trực tiếp ở các bước hòa giải và phiên họp sau này, vì đơn thuận tình phải do cả hai cùng ký và Tòa án cần xác nhận sự tự nguyện của từng người.

Trường hợp có yếu tố nước ngoài, ví dụ một bên là người nước ngoài, đang ở nước ngoài hoặc tài sản chung ở nước ngoài, thì thẩm quyền vẫn thuộc Tòa án nhân dân khu vực (trước ngày 01/7/2025 thuộc Tòa án nhân dân cấp tỉnh). Hồ sơ trong trường hợp này có thêm giấy tờ theo quy định riêng, nên bạn hãy hỏi trước Tòa án nơi nộp đơn hoặc nhờ luật sư tư vấn để chuẩn bị cho đúng.

Trình tự giải quyết ly hôn thuận tình mất bao lâu?

Trình tự giải quyết yêu cầu công nhận ly hôn thuận tình được quy định tại Chương XXVIII Bộ luật Tố tụng dân sự 2015, gồm các bước sau:

  • Bước 1: Nộp đơn và thụ lý. Trong thời hạn 03 ngày làm việc kể từ ngày nhận đơn yêu cầu và tài liệu, chứng cứ kèm theo, Chánh án Tòa án phân công Thẩm phán giải quyết. Nếu đơn chưa ghi đầy đủ nội dung, Thẩm phán yêu cầu sửa đổi, bổ sung trong thời hạn 07 ngày; hết hạn mà không bổ sung thì Tòa án trả lại đơn. Khi đơn đủ điều kiện thụ lý, Tòa án thông báo cho vợ chồng nộp lệ phí trong thời hạn 05 ngày làm việc kể từ ngày nhận được thông báo, và Tòa án thụ lý đơn khi nhận được biên lai nộp lệ phí. Trong thời hạn 03 ngày làm việc kể từ ngày thụ lý, Tòa án thông báo bằng văn bản cho vợ chồng và Viện kiểm sát cùng cấp.
  • Bước 2: Chuẩn bị xét đơn và hòa giải đoàn tụ. Thời hạn chuẩn bị xét đơn yêu cầu là 01 tháng kể từ ngày Tòa án thụ lý. Trong thời hạn này, Thẩm phán phải tiến hành hòa giải để vợ chồng đoàn tụ, đồng thời giải thích về quyền và nghĩa vụ giữa vợ và chồng, giữa cha, mẹ và con, về trách nhiệm cấp dưỡng và các vấn đề khác liên quan đến hôn nhân và gia đình. Khi xét thấy cần thiết, Thẩm phán có thể tham khảo ý kiến của cơ quan quản lý nhà nước về gia đình, cơ quan quản lý nhà nước về trẻ em. Pháp luật không quy định cụ thể số lần hòa giải, thực tế Tòa án thường triệu tập vợ chồng 01 đến 02 lần.
  • Bước 3: Ra quyết định. Nếu sau khi hòa giải mà vợ chồng đoàn tụ thì Thẩm phán ra quyết định đình chỉ giải quyết yêu cầu, hai người vẫn là vợ chồng. Nếu hòa giải đoàn tụ không thành nhưng hai bên vẫn thật sự tự nguyện ly hôn và đã thỏa thuận được về việc chia tài sản, trông nom, nuôi dưỡng, chăm sóc, giáo dục con trên cơ sở bảo đảm quyền lợi chính đáng của vợ và con thì Thẩm phán lập biên bản ghi nhận sự tự nguyện ly hôn và thỏa thuận của hai bên. Hết thời hạn 07 ngày kể từ ngày lập biên bản mà không bên nào thay đổi ý kiến về sự thỏa thuận đó thì Thẩm phán ra quyết định công nhận thuận tình ly hôn và sự thỏa thuận của các đương sự. Trong thời hạn 05 ngày làm việc kể từ ngày ra quyết định, Tòa án gửi quyết định cho vợ chồng và Viện kiểm sát cùng cấp.
  • Bước 4: Quyết định có hiệu lực. Quyết định công nhận sự thỏa thuận của các đương sự có hiệu lực pháp luật ngay sau khi được ban hành và không bị kháng cáo, kháng nghị theo thủ tục phúc thẩm. Quan hệ hôn nhân chấm dứt kể từ ngày quyết định ly hôn của Tòa án có hiệu lực pháp luật.

Như vậy, nếu hồ sơ đầy đủ và hai bên có mặt đầy đủ theo giấy triệu tập, thủ tục ly hôn thuận tình nhanh nhất mất khoảng 1,5 đến 2 tháng, thông thường khoảng 2 đến 3 tháng kể từ ngày nộp đơn. Thời gian có thể kéo dài hơn nếu phải bổ sung hồ sơ, một bên vắng mặt khi được triệu tập, hoặc hai bên phát sinh tranh chấp về con cái, tài sản khiến Tòa án phải chuyển sang giải quyết vụ án ly hôn theo thủ tục chung.

Lệ phí ly hôn thuận tình là bao nhiêu?

Lệ phí giải quyết yêu cầu công nhận ly hôn thuận tình, thỏa thuận nuôi con, chia tài sản khi ly hôn là 300.000 đồng, theo Danh mục lệ phí Tòa án ban hành kèm theo Nghị quyết 326/2016/UBTVQH14. Vì cả hai vợ chồng cùng là người yêu cầu nên mỗi bên chịu một nửa mức lệ phí này, tức 150.000 đồng mỗi người.

Trường hợp hai bên có yêu cầu chia tài sản chung mà phần tài sản đó có tranh chấp về giá trị thì ngoài mức lệ phí 300.000 đồng, vợ chồng còn phải chịu án phí đối với phần tài sản có tranh chấp như trong vụ án dân sự có giá ngạch, tính theo bậc thang của Nghị quyết 326/2016/UBTVQH14. Ví dụ phần tài sản tranh chấp từ 6.000.000 đồng trở xuống thì án phí là 300.000 đồng, giá trị càng cao thì mức án phí càng tăng theo bậc. Khi đó vợ chồng phải nộp tiền tạm ứng án phí bằng 50% mức án phí mà Tòa án ước tính theo giá trị tài sản yêu cầu chia.

Một số trường hợp được miễn, giảm án phí, lệ phí theo quy định, ví dụ người thuộc hộ nghèo, người cao tuổi, người khuyết tật, người có công với cách mạng. Nếu thuộc diện này, bạn cần nộp kèm giấy tờ chứng minh khi làm thủ tục để được xem xét miễn, giảm.

Lưu ý: thực tế chi phí, lệ phí có thể bị thay đổi tại thời điểm bạn thực hiện, nên bạn hãy hỏi lại mức thu tại Tòa án nơi nộp đơn trước khi đi, đồng thời giữ lại biên lai nộp lệ phí để nộp cho Tòa án làm căn cứ thụ lý đơn.

Những lỗi thường gặp khi làm thủ tục ly hôn thuận tình

Để thủ tục ly hôn thuận tình diễn ra suôn sẻ, bạn nên tránh các lỗi phổ biến sau:

  • Chỉ một bên ký đơn: đơn yêu cầu công nhận thuận tình ly hôn phải có chữ ký hoặc điểm chỉ của cả hai vợ chồng. Đơn chỉ có một bên ký sẽ không được thụ lý theo thủ tục thuận tình.
  • Thỏa thuận về con và tài sản còn chung chung: ghi “tự thỏa thuận” mà không nêu rõ ai nuôi con, cấp dưỡng bao nhiêu, tài sản chia thế nào thì Tòa án không có căn cứ ghi nhận. Thỏa thuận càng cụ thể càng tốt, và phải bảo đảm quyền lợi chính đáng của vợ và con.
  • Nộp đơn nhầm Tòa án: nộp theo Tòa án cấp huyện cũ hoặc Tòa án nơi cả hai vợ chồng đều không cư trú, không làm việc thì hồ sơ sẽ không được tiếp nhận. Hãy tra đúng Tòa án nhân dân khu vực trước khi đi nộp.
  • Thiếu giấy chứng nhận kết hôn bản chính: mất bản chính mà không xin trích lục kết hôn trước thì hồ sơ thiếu giấy tờ quan trọng nhất, phải đi lại bổ sung.
  • Một bên vắng mặt khi Tòa án triệu tập: hòa giải và phiên họp đều cần cả hai vợ chồng có mặt. Một bên vắng mặt thì Tòa án phải hoãn và triệu tập lại, khiến thủ tục kéo dài thêm nhiều tuần.
  • Không cập nhật địa chỉ sau khi sáp nhập xã, phường: địa chỉ cư trú trên giấy tờ cũ lệch với đơn vị hành chính mới có thể khiến Tòa án xác định sai thẩm quyền hoặc không liên hệ được với bạn.
  • Nghĩ rằng nộp đơn xong là ly hôn ngay: quan hệ hôn nhân chỉ chấm dứt khi quyết định công nhận thuận tình ly hôn của Tòa án có hiệu lực pháp luật, không phải từ ngày nộp đơn hay ngày hòa giải.

Câu hỏi thường gặp về ly hôn thuận tình

Ly hôn thuận tình mất bao lâu? Nếu hồ sơ đầy đủ và hai bên có mặt đầy đủ, thủ tục ly hôn thuận tình thường xong trong khoảng 2 đến 3 tháng kể từ ngày nộp đơn. Trường hợp nhanh nhất khoảng 1,5 tháng, trường hợp phải bổ sung hồ sơ hoặc một bên vắng mặt thì có thể kéo dài hơn.

Có cần cả hai vợ chồng cùng đến Tòa án không? Có. Cả hai cùng ký đơn, cùng tham gia buổi hòa giải đoàn tụ và phiên họp xét đơn yêu cầu. Đây cũng là cách Tòa án xác nhận sự tự nguyện ly hôn của từng người, nên không thể ủy quyền cho người khác đi thay ở các bước này.

Không thỏa thuận được về con hoặc tài sản thì sao? Khi hòa giải đoàn tụ không thành và hai bên cũng không thỏa thuận được về việc chia tài sản, việc trông nom, nuôi dưỡng, chăm sóc, giáo dục con thì Tòa án đình chỉ giải quyết việc dân sự về công nhận thuận tình ly hôn và thụ lý vụ án để giải quyết theo thủ tục chung. Lúc này vụ việc sẽ được giải quyết như một vụ án ly hôn có tranh chấp, thời gian và chi phí đều tăng lên.

Sau khi có quyết định công nhận thuận tình ly hôn, có cần làm thêm thủ tục gì không? Tòa án sẽ gửi quyết định ly hôn đã có hiệu lực pháp luật cho cơ quan đã thực hiện việc đăng ký kết hôn để ghi vào sổ hộ tịch. Hai vợ chồng giữ quyết định này làm căn cứ pháp lý về tình trạng hôn nhân của mình, dùng khi làm các thủ tục hành chính khác sau này. Nếu cần, bạn có thể xin trích lục quyết định tại Tòa án đã giải quyết.

Có thể thay đổi ý kiến sau khi đã ký thỏa thuận ly hôn không? Được, trong thời hạn 07 ngày kể từ ngày lập biên bản ghi nhận sự tự nguyện ly hôn và thỏa thuận, nếu một bên thay đổi ý kiến thì Thẩm phán sẽ chưa ra quyết định công nhận. Nhưng sau khi quyết định công nhận đã được ban hành và có hiệu lực pháp luật thì quyết định này không bị kháng cáo, kháng nghị theo thủ tục phúc thẩm nữa, chỉ có thể bị kháng nghị theo thủ tục giám đốc thẩm nếu có căn cứ cho rằng sự thỏa thuận đó là do bị nhầm lẫn, lừa dối, đe dọa, cưỡng ép hoặc vi phạm điều cấm của luật, trái đạo đức xã hội.

Tóm lại, ly hôn thuận tình là thủ tục gọn nhẹ nhất để chấm dứt hôn nhân khi cả hai vợ chồng đã thống nhất với nhau: chỉ cần chuẩn bị đủ hồ sơ, nộp đúng Tòa án nhân dân khu vực, tham gia đầy đủ các buổi hòa giải và phiên họp, đồng thời thỏa thuận rõ ràng về con cái và tài sản trước khi nộp đơn. Chuẩn bị đúng ngay từ đầu giúp thủ tục này bớt đi lại và chờ đợi. Nếu vụ việc của bạn có điểm đặc biệt, ví dụ tài sản chung có giá trị lớn, một bên đang ở nước ngoài hay hai bên chưa thống nhất được việc nuôi con, bạn nên hỏi trước Tòa án nơi nộp đơn hoặc nhờ luật sư tư vấn để đi đúng hướng ngay từ đầu.

Lưu ý: Bài viết mang tính tham khảo theo quy định hiện hành tại thời điểm đăng. Quy định về hôn nhân và gia đình, tố tụng dân sự có thể thay đổi, bạn nên hỏi lại Tòa án nơi nộp đơn hoặc tra cứu văn bản pháp luật trước khi làm thủ tục.