
Khi nghỉ việc và không tiếp tục tham gia bảo hiểm xã hội, nhiều người muốn nhận lại số tiền mình đã đóng thay vì chờ đến tuổi hưu. Thủ tục rút BHXH một lần cho phép bạn làm điều đó, nhưng không phải ai cũng đủ điều kiện, và điều kiện này đã thay đổi lớn từ ngày 01/07/2025 khi Luật Bảo hiểm xã hội 2024 có hiệu lực. Điểm quan trọng nhất: người bắt đầu tham gia BHXH từ 01/07/2025 trở đi không còn được rút chỉ vì đã ngừng đóng 12 tháng như trước. Bài viết này trình bày đầy đủ điều kiện, cách tính mức hưởng, hồ sơ và nơi nộp theo quy định hiện hành, để bạn biết mình có thuộc diện được rút hay không trước khi làm thủ tục.
Rút BHXH một lần là gì?
BHXH một lần là khoản tiền người tham gia bảo hiểm xã hội được nhận một lần thay cho lương hưu, khi thuộc một trong các trường hợp luật quy định. Số tiền này được tính dựa trên thời gian đã đóng BHXH và mức bình quân tiền lương tháng đóng BHXH của bạn. Đây là quyền lợi chính đáng, nhưng luật cũng giới hạn chặt chẽ để bảo vệ mục tiêu an sinh lâu dài: tiền đóng BHXH trước hết là để đảm bảo thu nhập khi về già, vì vậy không phải cứ ngừng đóng là được rút.
Một lưu ý quan trọng trước khi quyết định: theo khoản 3 Điều 5 Luật Bảo hiểm xã hội 2024, thời gian đóng BHXH đã tính hưởng BHXH một lần sẽ không được tính lại để hưởng các chế độ BHXH khác. Nói cách khác, rút một lần đồng nghĩa với việc bạn bắt đầu lại từ đầu nếu sau này tham gia BHXH trở lại. Vì vậy, nếu bạn còn trẻ và có khả năng tiếp tục đóng, hãy cân nhắc kỹ, và có thể tra cứu quá trình đóng BHXH của mình trước để biết chính xác mình đã đóng được bao lâu.
Điều kiện rút BHXH một lần theo Luật BHXH 2024
Điều 70 Luật Bảo hiểm xã hội 2024 quy định điều kiện hưởng BHXH một lần đối với người tham gia BHXH bắt buộc, và Điều 102 quy định tương tự đối với người tham gia BHXH tự nguyện. Điểm mấu chốt là ranh giới 01/07/2025 — thời điểm luật mới có hiệu lực.
Người bắt đầu tham gia BHXH trước 01/07/2025
Nếu bạn bắt đầu tham gia BHXH trước ngày 01/07/2025, đã chấm dứt tham gia BHXH và có đề nghị hưởng, bạn được rút BHXH một lần khi thuộc một trong các trường hợp sau:
- Đủ tuổi hưởng lương hưu mà chưa đủ 15 năm đóng BHXH: bạn chưa đủ thời gian đóng tối thiểu để hưởng lương hưu hằng tháng nên được nhận một lần. Nếu không rút, bạn có thể chọn hưởng trợ cấp hằng tháng theo Điều 23 của luật.
- Ra nước ngoài để định cư: bạn chuyển ra nước ngoài sinh sống lâu dài.
- Mắc một trong 5 bệnh: ung thư, bại liệt, xơ gan mất bù, lao nặng, AIDS. Lưu ý luật liệt kê cố định 5 bệnh này, không phải danh mục mở nào khác.
- Suy giảm khả năng lao động từ 81% trở lên hoặc là người khuyết tật đặc biệt nặng.
- Sau 12 tháng không tiếp tục đóng BHXH: có thời gian đóng BHXH trước ngày 01/07/2025, sau 12 tháng không thuộc đối tượng tham gia BHXH bắt buộc mà cũng không tham gia BHXH tự nguyện, và có thời gian đóng BHXH chưa đủ 20 năm. Đây là trường hợp phổ biến nhất với người nghỉ việc. Theo khoản 1 Điều 14 Nghị định 158/2025/NĐ-CP, 12 tháng không đóng được tính liên tục đến tháng liền kề trước tháng cơ quan BHXH tiếp nhận đề nghị; tại thời điểm nộp hồ sơ, bạn phải đang không thuộc diện BHXH bắt buộc và không tham gia BHXH tự nguyện.
- Quân nhân, công an, người làm công tác cơ yếu, dân quân thường trực khi phục viên, xuất ngũ, thôi việc mà không thuộc đối tượng tham gia BHXH bắt buộc, không tham gia BHXH tự nguyện và không đủ điều kiện hưởng lương hưu.
Người bắt đầu tham gia BHXH từ 01/07/2025
Đây là thay đổi lớn nhất của Luật Bảo hiểm xã hội 2024 mà bạn cần biết: nếu bạn bắt đầu tham gia BHXH từ ngày 01/07/2025 (không có thời gian đóng nào trước ngày này), bạn không được rút BHXH một lần chỉ vì đã ngừng đóng 12 tháng. Trường hợp rút sau 12 tháng không áp dụng cho nhóm này. Bạn chỉ được rút trong các trường hợp đặc biệt sau:
- Đủ tuổi hưởng lương hưu mà chưa đủ 15 năm đóng BHXH;
- Ra nước ngoài để định cư;
- Mắc một trong 5 bệnh: ung thư, bại liệt, xơ gan mất bù, lao nặng, AIDS;
- Suy giảm khả năng lao động từ 81% trở lên hoặc là người khuyết tật đặc biệt nặng.
Nói cách khác, với người tham gia mới từ 01/07/2025, luật hướng tới việc giữ lại thời gian đóng để hưởng lương hưu sau này, chỉ cho rút khi có lý do đặc biệt. Nếu bạn thuộc nhóm này và chỉ đơn thuần nghỉ việc, bạn nên bảo lưu thời gian đã đóng để cộng dồn khi tham gia BHXH trở lại, thay vì chờ rút một lần.
Người tham gia BHXH tự nguyện
Điều 102 Luật Bảo hiểm xã hội 2024 quy định tương tự cho người tham gia BHXH tự nguyện: đủ tuổi nghỉ hưu mà đóng chưa đủ 15 năm và không tiếp tục tham gia; ra nước ngoài định cư; mắc 1 trong 5 bệnh trên; suy giảm khả năng lao động từ 81% trở lên hoặc khuyết tật đặc biệt nặng; hoặc có thời gian đóng trước 01/07/2025, sau 12 tháng không tiếp tục đóng và chưa đủ 20 năm (khoản 1 Điều 9 Nghị định 159/2025/NĐ-CP).
Mức hưởng BHXH một lần được tính như thế nào?
Theo khoản 3 Điều 70 Luật Bảo hiểm xã hội 2024, mức hưởng BHXH một lần được tính theo công thức:
Mức hưởng = (1,5 × mức bình quân tiền lương tháng đóng BHXH × số năm đóng trước năm 2014) + (2 × mức bình quân tiền lương tháng đóng BHXH × số năm đóng từ năm 2014 trở đi)
Trong đó, mức bình quân tiền lương tháng đóng BHXH (gọi tắt là Mbqtl) được tính theo Điều 72 của luật:
- Nếu bạn đóng theo tiền lương do người sử dụng lao động quyết định (khu vực ngoài nhà nước): Mbqtl là bình quân toàn bộ thời gian đóng.
- Nếu bạn đóng theo tiền lương do Nhà nước quy định: Mbqtl là bình quân một số năm cuối trước khi nghỉ, tùy thời điểm bắt đầu tham gia — ví dụ bắt đầu trước 01/01/1995 thì lấy bình quân 5 năm cuối, từ 01/01/2020 đến 31/12/2024 thì lấy 20 năm cuối, từ 01/01/2025 thì lấy toàn bộ thời gian.
- Tiền lương của các năm trước được điều chỉnh theo hệ số trượt giá do Bảo hiểm xã hội Việt Nam công bố hằng năm, vì vậy lương tháng cuối trước khi nghỉ không đương nhiên bằng Mbqtl.
Một số quy tắc tính khác bạn cần biết:
- Chưa đủ 1 năm đóng: mức hưởng bằng số tiền đã đóng, nhưng không quá 2 tháng Mbqtl.
- Tháng lẻ: từ 1 đến 6 tháng tính là nửa năm; từ 7 đến 11 tháng tính là 1 năm. Tháng lẻ của giai đoạn trước năm 2014 được chuyển sang giai đoạn từ năm 2014 trở đi.
- Số tiền ngân sách nhà nước hỗ trợ đóng BHXH tự nguyện không được tính vào mức hưởng, trừ trường hợp mắc bệnh nặng hoặc suy giảm khả năng lao động theo khoản 3 Điều 102.
Ví dụ minh họa: bạn đóng BHXH 10 năm, toàn bộ từ năm 2014 trở đi, Mbqtl là 8.000.000 đồng/tháng thì mức hưởng là 2 × 8.000.000 × 10 = 160.000.000 đồng. Đây chỉ là ví dụ minh họa cách tính; số tiền thực nhận của bạn phụ thuộc vào Mbqtl và thời gian đóng cụ thể của mình. Tiền BHXH một lần không phải đóng thuế thu nhập cá nhân, vì trợ cấp theo Luật Bảo hiểm xã hội thuộc nhóm thu nhập không chịu thuế.
Hồ sơ rút BHXH một lần cần những gì?
Theo Điều 78 Luật Bảo hiểm xã hội 2024, hồ sơ cơ bản gồm:
- Sổ BHXH (bản chính);
- Văn bản đề nghị hưởng BHXH một lần của người lao động, theo Mẫu số 14-HSB ban hành kèm Quyết định 2222/QĐ-BHXH ngày 29/7/2025.
Tùy trường hợp, bạn cần thêm giấy tờ sau:
- Ra nước ngoài định cư: bản sao giấy xác nhận của cơ quan có thẩm quyền về việc thôi quốc tịch Việt Nam, hoặc bản dịch tiếng Việt được chứng thực/công chứng của hộ chiếu nước ngoài, thị thực cho phép nhập cảnh để định cư, thẻ thường trú dài hạn ở nước ngoài, hoặc giấy tờ hợp pháp khác thể hiện việc định cư.
- Mắc 1 trong 5 bệnh: bản tóm tắt hồ sơ bệnh án hoặc bản chính/bản sao giấy ra viện.
- Suy giảm khả năng lao động từ 81% trở lên hoặc khuyết tật đặc biệt nặng: biên bản giám định mức suy giảm khả năng lao động của Hội đồng giám định y khoa, hoặc bản sao giấy xác nhận mức độ khuyết tật đặc biệt nặng.
- Đề nghị thanh toán phí giám định y khoa: hóa đơn, chứng từ thu phí kèm bản chính bảng kê nội dung giám định.
Trước khi đi nộp, bạn nên photo sẵn sổ BHXH và các giấy tờ trên để đối chiếu, đồng thời kiểm tra sổ BHXH còn đủ tờ rời quá trình đóng hay không. Nếu sổ bị thiếu tờ rời, bạn cần làm thủ tục cấp lại hoặc chốt sổ trước, vì cơ quan BHXH căn cứ vào sổ và dữ liệu hệ thống để tính mức hưởng.
Nộp hồ sơ rút BHXH một lần ở đâu?
Bạn nộp hồ sơ cho cơ quan BHXH nơi cư trú bằng một trong ba cách:
- Trực tuyến: qua Cổng dịch vụ công BHXH Việt Nam (dichvucong.baohiemxahoi.gov.vn) hoặc Cổng dịch vụ công Quốc gia.
- Trực tiếp: tại cơ quan BHXH hoặc Trung tâm Phục vụ hành chính công các cấp (nếu có).
- Qua dịch vụ bưu chính công ích.
Lưu ý về tổ chức bộ máy mới: từ 01/07/2025, hệ thống BHXH không còn cấp huyện — tổ chức gồm BHXH tỉnh và các BHXH cơ sở phụ trách theo cụm xã/phường. Vì vậy, bạn nên liên hệ cơ quan BHXH nơi mình cư trú (BHXH tỉnh hoặc BHXH cơ sở) để hỏi đúng điểm tiếp nhận trước khi đến, thay vì tìm địa chỉ BHXH quận/huyện cũ. Nếu bạn đang hưởng trợ cấp thất nghiệp, hãy lưu ý thủ tục hưởng bảo hiểm thất nghiệp là chế độ riêng, không liên quan đến việc rút BHXH một lần, và bạn vẫn có thể làm song song hai thủ tục nếu đủ điều kiện từng chế độ.
Thời hạn giải quyết và nhận tiền
Về thời hạn giải quyết, có hai mốc bạn cần biết:
- Luật quy định (khoản 3 Điều 79): trong thời hạn 07 ngày làm việc kể từ ngày nhận đủ hồ sơ, cơ quan BHXH có trách nhiệm giải quyết; trường hợp không giải quyết thì phải trả lời bằng văn bản và nêu rõ lý do.
- Quy trình thực tế (Quyết định 2222/QĐ-BHXH): thời hạn tối đa 05 ngày làm việc kể từ ngày cơ quan BHXH nhận đủ hồ sơ. Cổng thông tin BHXH Việt Nam cũng công khai mốc 5 ngày làm việc này.
Nói ngắn gọn: cơ quan BHXH giải quyết trong tối đa 5 ngày làm việc theo quy trình (luật quy định tối đa 7 ngày làm việc), và việc nộp hồ sơ không thu lệ phí. Sau khi có quyết định hưởng, bạn nhận tiền qua tài khoản cá nhân (chuyển khoản) hoặc bằng tiền mặt tại cơ quan BHXH, theo hình thức đã đăng ký. Kết quả nhận gồm quyết định hưởng BHXH một lần và bản quá trình đóng BHXH (Mẫu số 04-HSB). Nếu nhờ người khác nhận thay, bạn cần có văn bản ủy quyền hợp lệ, hiệu lực tối đa 12 tháng kể từ ngày xác lập và phải được chứng thực.
Lưu ý quan trọng khi rút BHXH một lần
- Cân nhắc trước khi rút: rút một lần đồng nghĩa với việc mất toàn bộ thời gian đóng đã tích lũy; nếu sau này đi làm lại và đóng BHXH tiếp, bạn phải đóng lại từ đầu để đủ 15 năm hưởng lương hưu. Với người còn nhiều năm làm việc phía trước, bảo lưu thường có lợi hơn.
- Kiểm tra dữ liệu trước khi nộp: đối chiếu thời gian đóng trên sổ BHXH với kết quả tra cứu online; nếu thiếu giai đoạn hoặc sai mức lương đóng, hãy đề nghị cơ quan BHXH điều chỉnh trước khi làm thủ tục rút.
- Cảnh giác lừa đảo: Bảo hiểm xã hội Việt Nam đã nhiều lần cảnh báo về các đối tượng mạo danh cán bộ BHXH gọi điện, nhắn tin yêu cầu cài ứng dụng lạ, cung cấp mật khẩu, mã OTP hoặc chuyển tiền để “làm nhanh” thủ tục rút BHXH một lần. Cơ quan BHXH không bao giờ gọi điện xin mật khẩu hay mã OTP, và thủ tục rút BHXH một lần là miễn phí. Khi gặp dấu hiệu mạo danh, bạn nên dừng trao đổi và liên hệ cơ quan BHXH nơi cư trú hoặc gọi Tổng đài 1900 9068 (cước phí 1.000 đồng/phút) để xác minh.
- Không ghi địa chỉ BHXH cụ thể theo tỉnh: do tổ chức bộ máy BHXH đã thay đổi từ 01/07/2025, bạn nên hỏi trực tiếp cơ quan BHXH nơi cư trú để biết điểm tiếp nhận hiện hành, tránh đi nhầm địa chỉ cũ.
Câu hỏi thường gặp
Nghỉ việc bao lâu thì được rút BHXH một lần?
Với người bắt đầu tham gia BHXH trước 01/07/2025: sau 12 tháng kể từ khi ngừng đóng, nếu trong 12 tháng đó bạn không thuộc diện BHXH bắt buộc và cũng không tham gia BHXH tự nguyện, đồng thời thời gian đóng chưa đủ 20 năm thì được rút. Với người bắt đầu tham gia từ 01/07/2025: không được rút chỉ vì đã ngừng đóng 12 tháng, chỉ rút trong các trường hợp đặc biệt nêu ở mục điều kiện.
Rút BHXH một lần có mất hết quyền lợi không?
Bạn mất thời gian đóng BHXH đã tính hưởng một lần — thời gian này không được tính lại cho lương hưu hay các chế độ khác sau này. Tuy nhiên, quyền lợi bảo hiểm y tế (nếu có) và các chế độ khác không liên quan đến thời gian đóng đó vẫn được xét riêng theo quy định của từng chế độ.
Đang hưởng bảo hiểm thất nghiệp có rút BHXH một lần được không?
Hai chế độ độc lập với nhau. Bạn vẫn có thể làm thủ tục rút BHXH một lần nếu đủ điều kiện, trong khi đang hưởng trợ cấp thất nghiệp. Tuy nhiên, hãy cân nhắc: rút BHXH một lần khi còn trẻ và còn khả năng đi làm lại thường không có lợi về lâu dài.
Nộp hồ sơ online có cần đến trực tiếp không?
Bạn có thể nộp hồ sơ trực tuyến qua Cổng dịch vụ công BHXH Việt Nam hoặc Cổng dịch vụ công Quốc gia. Tuy nhiên, tùy trường hợp, cơ quan BHXH có thể yêu cầu bạn xuất trình sổ BHXH bản chính hoặc bổ sung giấy tờ, vì vậy hãy chuẩn bị sẵn hồ sơ gốc để đối chiếu khi được yêu cầu.
Tóm lại, việc rút BHXH một lần từ 01/07/2025 đã khác nhiều so với trước đây: ranh giới tham gia trước hay sau 01/07/2025 quyết định bạn có được rút sau 12 tháng ngừng đóng hay không, còn mức hưởng thì tính theo 1,5 tháng lương bình quân cho năm đóng trước 2014 và 2 tháng cho năm đóng từ 2014. Hãy kiểm tra kỹ điều kiện của mình, chuẩn bị đủ hồ sơ theo Mẫu 14-HSB và nộp cho cơ quan BHXH nơi cư trú để được giải quyết trong tối đa 5 ngày làm việc. Chúc bạn làm thủ tục thuận lợi!
Ảnh bìa: Blogtrepreneur, CC BY 2.0, qua Wikimedia Commons.
Nguồn tham khảo: Luật Bảo hiểm xã hội 2024 (số 41/2024/QH15) — Điều 5, Điều 23, Điều 70, Điều 72, Điều 78, Điều 79, Điều 102; Nghị định 158/2025/NĐ-CP; Nghị định 159/2025/NĐ-CP; Quyết định 2222/QĐ-BHXH ngày 29/7/2025; Cổng thông tin điện tử Bảo hiểm xã hội Việt Nam (baohiemxahoi.gov.vn); Cổng dịch vụ công BHXH Việt Nam (dichvucong.baohiemxahoi.gov.vn).
